ผ่าตัดทางไกลสำเร็จ! ผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมาก ข้ามจังหวัด แพทย์ห่างจากผู้ป่่วย 250 กิโลเมตร

ความสำเร็จครั้งแรกของไทย กับการ 'ผ่าตัดทางไกลข้ามจังหวัด'

วงการสาธารณสุขไทยได้บันทึกหมุดหมายสำคัญอีกครั้ง เมื่อกระทรวงสาธารณสุขได้เปิดตัวการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกลหรือ Robotic Telesurgery ข้ามจังหวัดเป็นครั้งแรกในประเทศไทย

การผ่าตัดครั้งนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2569 โดยเป็นการรักษาผู้ป่วยโรคมะเร็งต่อมลูกหมากที่เข้ารับการรักษา ที่ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา ขณะที่ทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญประจำการและควบคุมหุ่นยนต์ผ่าตัดอยู่ที่โรงพยาบาลนพรัตนราชธานีในกรุงเทพมหานคร ระยะทางระหว่างจุดปฏิบัติการและตัวผู้ป่วยนั้นห่างกันราว 250 กิโลเมตร

ความสำเร็จในครั้งนี้ไม่เพียงแต่สะท้อนถึงความพร้อมด้านเทคโนโลยีการแพทย์ขั้นสูงของประเทศไทย แต่ยังเป็นการสร้างมาตรฐานใหม่ในการดูแลรักษาผู้ป่วยโดยไร้ข้อจำกัดด้านระยะทาง

พร้อมทั้งมีการจัดแสดงการผ่าตัดจริงผ่านระบบ Telerobotic-assisted Surgery พร้อมกับการเปิดพรีเมียมคลินิกเพื่อยกระดับการให้บริการของโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมาในคราวเดียวกัน

เบื้องหลังความสำเร็จของการผ่าตัดทางไกลในระยะทาง 250 กิโลเมตรนี้ อาศัยการเชื่อมต่อผ่านระบบอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงที่มีความเสถียรสูงมาก โดยมีความหน่วงของสัญญาณหรือ Latency ต่ำเพียงประมาณ 22 มิลลิวินาทีเท่านั้น ทำให้ศัลยแพทย์ผู้ควบคุมการผ่าตัดสามารถมองเห็นภาพในห้องผ่าตัดและสั่งการได้แบบเรียลไทม์จนแทบไม่รู้สึกถึงความหน่วง

จุดเด่นสำคัญของเทคโนโลยีนี้ เป็นยังไงบ้าง?

• กล้องของหุ่นยนต์มีกำลังขยายสูงแบบสามมิติ ช่วยให้แพทย์มองเห็นรายละเอียดทางกายภาพได้อย่างชัดเจน แม่นยำ และช่วยลดผลข้างเคียงหรือความเสี่ยงในการกระทบกระเทือนเนื้อเยื่อข้างเคียงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• ช่วยลดความเมื่อยล้าของศัลยแพทย์ เนื่องจากแพทย์สามารถนั่งปฏิบัติงานได้อย่างผ่อนคลายโดยไม่ต้องยืนผ่าตัดต่อเนื่องเป็นเวลานาน

• เหมาะอย่างยิ่งกับหัตถการที่มีความซับซ้อนสูง เช่น การผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมาก มะเร็งมดลูก หรือมะเร็งลำไส้

ประโยชน์สูงสุดต่อผู้ป่วย และการขยายสิทธิการรักษาพยาบาล

การนำเทคโนโลยีหุ่นยนต์ผ่าตัดทางไกลมาใช้จริงส่งผลดีต่อตัวผู้ป่วยอย่างมหาศาล เนื่องจากรูปแบบการผ่าตัดจะเป็นการเปิดแผลขนาดเล็กมาก ส่งผลให้ผู้ป่วยเสียเลือดน้อย ฟื้นตัวได้ไว และใช้เวลาพักฟื้นในโรงพยาบาลสั้นลง นอกจากนี้ยังช่วยปลดล็อกภาระค่าใช้จ่ายทางอ้อม ทั้งในเรื่องของเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางไกลเข้ามายังกรุงเทพมหานครของผู้ป่วยในภูมิภาค ในด้านการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ ประชาชนที่ถือสิทธิการรักษาพยาบาลพื้นฐานสามารถเข้าถึงการรักษาด้วยนวัตกรรมนี้ได้ตามข้อบ่งชี้ทางการแพทย์โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้

• สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติหรือสิทธิบัตรทอง ครอบคลุมการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ในกลุ่มโรคลำไส้ โรคตับและท่อน้ำดี และโรคต่อมลูกหมาก

• กลุ่มผู้ใช้สิทธิ์ประกันสังคมและสวัสดิการข้าราชการ (จ่ายตรง) สามารถดำเนินการขออนุมัติเพื่อเข้ารับบริการได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเช่นกัน

• โรงพยาบาลนพรัตนราชธานียังมีแคมเปญพิเศษรองรับผู้ป่วยโรคมะเร็งต่อมลูกหมากภายใต้สิทธิจ่ายตรงและสิทธิบัตรทองให้เข้ารับบริการผ่าตัดได้ฟรี

แผนยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุขในการกระจายศูนย์หุ่นยนต์แพทย์สู่ภูมิภาค

ความสำเร็จของการผ่าตัดข้ามจังหวัดระหว่างกรุงเทพฯ และนครราชสีมาถือเป็นต้นแบบสำคัญในการถ่ายทอดเทคโนโลยีและขยายเครือข่ายการแพทย์ทางไกลของประเทศ ปัจจุบันโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขที่เปิดให้บริการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์แล้ว ได้แก่ โรงพยาบาลราชวิถี โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี และโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา และมีแผนเตรียมความพร้อมขยายการติดตั้งไปยังโรงพยาบาลศูนย์และสถาบันเฉพาะทางอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น โรงพยาบาลสงฆ์ โรงพยาบาลเลิดสิน สถาบันโรคทรวงอก และสถาบันมะเร็งแห่งชาติ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขได้วางเป้าหมายในระยะต่อไปในการจัดตั้งศูนย์ผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ในสังกัดกระทรวงให้ได้อย่างน้อย 10 แห่งทั่วประเทศ เพื่อให้สามารถรองรับการให้บริการผู้ป่วยได้มากกว่า 2,000 รายต่อปี การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์เหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำ และเพิ่มโอกาสให้ประชาชนทั่วทุกภูมิภาคเข้าถึงการรักษาพยาบาลที่มีมาตรฐานระดับสากล

แต่ยังเป็นการวางรากฐานครั้งสำคัญในการยกระดับประเทศไทยให้ก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์ระดับนานาชาติอย่างแท้จริง