ผู้ป่วยกว่า 8,000 ชีวิต รอปลูกถ่ายอวัยวะอยู่ ซึ่ง 'ไต' เป็นอวัยวะที่มีคนรอมากที่สุด

ผู้ป่วยกว่า 8,000 ชีวิต รอปลูกถ่ายอวัยวะอยู่ ซึ่ง 'ไต' เป็นอวัยวะที่มีคนรอมากที่สุด

ทุกวันนี้ การปลูกถ่ายอวัยวะไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป แต่สำหรับผู้ป่วยจำนวนมาก นี่คือความหวังสุดท้ายในการมีชีวิตต่อไป เมื่อการรักษาด้วยวิธีอื่นไม่สามารถช่วยได้แล้ว

อย่างไรก็ตาม แม้การแพทย์ของไทยจะมีความก้าวหน้า แต่สิ่งที่ยังเป็นข้อจำกัดสำคัญกลับไม่ใช่เทคโนโลยี แต่เป็น 'จำนวนอวัยวะที่ได้รับบริจาค' ซึ่งยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้ป่วย

ผู้ป่วยรอปลูกถ่ายอวัยวะกว่า 8,000 คน

ปัจจุบันประเทศไทยมีผู้ป่วยที่กำลังรอการปลูกถ่ายอวัยวะมากกว่า 8,000 คน ขณะที่ผู้ป่วยที่รอรับการปลูกถ่ายกระจกตามีมากกว่า 13,000 คน แต่ในแต่ละปี ประเทศไทยสามารถปลูกถ่ายอวัยวะได้เพียงประมาณ 1,200 ราย และปลูกถ่ายกระจกตาได้ราว 2,000 ราย เท่านั้น

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ความต้องการอวัยวะยังมีมากกว่าจำนวนผู้บริจาคอยู่หลายเท่าตัว

ทำให้ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยต้องรอการรักษาเป็นเวลานาน บางรายอาจมีอาการทรุดลงระหว่างรอ หรือไม่มีโอกาสได้รับการปลูกถ่ายทันเวลา

"ไต" คืออวัยวะที่มีผู้ป่วยรอมากที่สุด

ในบรรดาอวัยวะทั้งหมด ไต เป็นอวัยวะที่มีผู้ป่วยรอปลูกถ่ายมากที่สุด เนื่องจากโรคไตเรื้อรังเป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อย และผู้ป่วยจำนวนมากจำเป็นต้องฟอกไตอย่างต่อเนื่องเพื่อประคับประคองชีวิต แม้การฟอกไตจะช่วยทดแทนการทำงานของไตได้ในระดับหนึ่ง แต่ก็ไม่สามารถทดแทนการทำงานของไตได้อย่างสมบูรณ์ อีกทั้งผู้ป่วยยังต้องเข้ารับการรักษาหลายครั้งต่อสัปดาห์ ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต การทำงาน รวมถึงภาระค่าใช้จ่ายในระยะยาว สำหรับผู้ป่วยหลายคน การได้รับไตใหม่จึงไม่ใช่เพียงการรักษาโรค แต่คือโอกาสในการกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างใกล้เคียงปกติอีกครั้ง

อวัยวะหนึ่งชุด 'ช่วยต่อชีวิตได้หลายคน'

หลายคนอาจเข้าใจว่าการบริจาคอวัยวะสามารถช่วยผู้ป่วยได้เพียงคนเดียว แต่ในความเป็นจริง ผู้บริจาคอวัยวะเพียง 1 คน อาจสามารถช่วยต่อชีวิตและยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้หลายคน ขึ้นอยู่กับอวัยวะที่สามารถนำไปใช้ปลูกถ่ายได้ อวัยวะสำคัญ เช่น หัวใจ ปอด ตับ ไต และตับอ่อน รวมถึงกระจกตา สามารถนำไปช่วยผู้ป่วยที่แตกต่างกันได้ หากอวัยวะอยู่ในสภาพที่เหมาะสมสำหรับการปลูกถ่าย การบริจาคอวัยวะเลยถูกเรียกว่า "ของขวัญแห่งชีวิต" เพราะเป็นการส่งต่อโอกาสและความหวังให้ผู้ป่วยอีกหลายคนได้เริ่มต้นชีวิตใหม่

แล้วทำไมจำนวนการปลูกถ่ายอวัยวะจึงยังไม่เพียงพอ?

สาเหตุสำคัญไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีทางการแพทย์เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจาก จำนวนผู้บริจาคอวัยวะที่ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้ป่วย แม้ประเทศไทยจะมีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญและศูนย์ปลูกถ่ายอวัยวะที่มีมาตรฐาน แต่หากไม่มีอวัยวะที่เหมาะสม ก็ไม่สามารถดำเนินการปลูกถ่ายได้ นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยอื่นที่ส่งผลต่อการปลูกถ่ายอวัยวะ เช่น

• ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการบริจาคอวัยวะ

• ครอบครัวไม่ทราบความประสงค์ของผู้เสียชีวิต

• ข้อจำกัดด้านเวลาในการนำส่งอวัยวะ

• ความเข้ากันได้ของอวัยวะระหว่างผู้บริจาคและผู้รับ

เพราะแบบนี้ การเพิ่มจำนวนผู้แสดงความจำนงบริจาคอวัยวะ เลยเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่จะช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาเร็วขึ้น

ไทยเดินหน้ายกระดับระบบปลูกถ่ายอวัยวะ

กระทรวงสาธารณสุขมีแผนยกระดับระบบปลูกถ่ายอวัยวะของประเทศในหลายด้าน ทั้งการเพิ่มศักยภาพของศูนย์ปลูกถ่าย การพัฒนาเครือข่ายรับส่งอวัยวะ การเพิ่มจำนวนบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ และการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาช่วยบริหารจัดการ เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงการรักษาได้อย่างรวดเร็วและมีมาตรฐานมากยิ่งขึ้น ในระยะต่อไป กระทรวงสาธารณสุขตั้งเป้าเพิ่มจำนวน การปลูกถ่ายไต ซึ่งเป็นอวัยวะที่มีผู้ป่วยรอมากที่สุด ให้สามารถดำเนินการได้ถึง 3,000 ราย/ปี พร้อมผลักดันให้แต่ละเขตสุขภาพสามารถปลูกถ่ายไตได้อย่างน้อย 100 ราย/ปี รวมถึงเพิ่มจำนวนการปลูกถ่ายกระจกตาเป็น 2,500 ราย/ปี ถ้าดำเนินการได้ตามเป้าหมาย จะช่วยลดระยะเวลาการรอคอย และเพิ่มโอกาสรอดชีวิตให้ผู้ป่วยอีกจำนวนมาก

การตัดสินใจครั้งเดียว อาจเปลี่ยนชีวิตได้หลายคน

การบริจาคอวัยวะเป็นการตัดสินใจที่ไม่มีใครบังคับได้ แต่การแสดงความจำนงไว้ล่วงหน้า และบอกความตั้งใจกับครอบครัว ถือเป็นเรื่องสำคัญ เพราะเมื่อถึงเวลาจริง ครอบครัวจะเป็นผู้ร่วมตัดสินใจตามความประสงค์ของผู้บริจาค แม้เราจะไม่สามารถอยู่บนโลกใบนี้ได้ตลอดไป แต่อวัยวะของเราอาจกลายเป็นโอกาสครั้งใหม่ให้กับใครอีกหลายคน บางครั้ง "การให้" ที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ไม่ใช่การมอบทรัพย์สินหรือสิ่งของ แต่คือการมอบโอกาสให้ใครสักคนได้กลับมาใช้ชีวิตอีกครั้ง

เพื่อร่วมสร้างสังคมแห่งการให้ และส่งต่อความหวังให้ผู้ป่วยทั่วประเทศ ได้ที่เว็บไซต์ สภากาชาดไทย: eyeorgandonate.redcross.or.th/