หมดยุค 'รักษาฟรี แบบไม่อั้น'? หลังรายจ่ายพุ่ง รัฐแบกไม่ไหว

บิลค่าหมอพุ่ง 6 แสนล้าน รัฐบาลจ่อคุมเข้ม "รักษาฟรี" 3 กองทุนใหญ่ ประชาชนได้รับผลกระทบอะไรบ้าง?

คำว่า "รักษาฟรี" หรือสวัสดิการสุขภาพที่เราใช้อยู่ทุกวัน คืองบประมาณที่รัฐสำรองทุนเอาไว้ แต่ตอนนี้ปัญหามันเกิดตรงที่

"ค่ารักษาพยาบาลมันโตไวมาก" โตขึ้นปีละประมาณ 4% ในขณะที่เศรษฐกิจบ้านเราโตแค่ 2% กว่าๆ เท่านั้น

งบสุขภาพของไทยเมื่อปี 2566 อยู่ที่ 3 แสนล้านบาท แต่อีกไม่ถึง 10 ปี (ปี 2576) บิลค่ารักษาจะพุ่งไปแตะ 6 แสนล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่าตัว ซึ่งเงินในกระเป๋ารัฐไม่ได้โตตามขนาดนั้น เมื่อเงินมีจำกัด แต่คนป่วยเพิ่มขึ้น รัฐเลยต้องเพิ่มมาตรการ "Spending Cap" หรือการคุมเพดานรายจ่าย มาใช้ แปลง่ายๆ คือ รพ. จะเบิกเงินได้ตามเพดานที่ตั้งไว้เท่านั้น

• หรือนี่อาจเป็นสัญญาณว่า หมดยุคเบิกจ่ายได้เรื่อยๆ เหมือนเมื่อก่อนแล้วหรือเปล่า.. 3 กองทุนหลักของบ้านเราจะปรับตัวกันอย่างไรบ้าง?

สิทธิบัตรทอง (ดูแลคนส่วนใหญ่ 47 ล้านคน)

- ต่อไปนี้รัฐจะไม่จ่ายเงินให้ รพ. ตามจำนวนครั้งที่คนไข้มาหา แต่จะจ่ายตาม "ผลลัพธ์การรักษา" คือรักษาแล้วดีขึ้นจริงถึงจะได้เงินคุ้มค่า
- อันไหนจำเป็นจริงๆ ถึงจะได้ใช้งบก่อน อันไหนจำเป็นน้อยอาจถูกตัดออก รวมถึงเน้นใช้ยาและเทคโนโลยีที่ผลิตในไทยมากขึ้นเพื่อเซฟเงิน

สวัสดิการข้าราชการ (4.8 ล้านคน)

- เป็นกลุ่มที่เบิกค่ารักษาต่อคนสูงกว่ากลุ่มอื่นหลายเท่า (เฉลี่ยเกือบ 20,000 บาท/คน/ปี)
- ใครที่มีพฤติกรรม "ตระเวนเวียน รพ. ขอเบิกยาไปขายต่อ" ถ้าจับได้ จะถูกตัดสิทธิ์ยกครอบครัวทันที
- เปิดให้ญาติข้าราชการเลือกสละสิทธิ์ แล้วย้ายไปใช้บัตรทองหรือประกันสังคมแทนได้

ประกันสังคม (มนุษย์เงินเดือน 14 ล้านคน)

- คนทำงานวัยแรงงานน้อยลง แต่คนสูงอายุที่ต้องใช้เงินรักษาเยอะขึ้น ทำให้กองทุนเริ่มตึงมือ รัฐเลยต้องปรับขยับเพดานเงินสมทบขึ้น (จากเดิมหักสูงสุด 750 บาท/เดือน ปรับเป็น 850 บาท/เดือน ในช่วงปี 2569–2571 และจะค่อยๆ ปรับขึ้นอีกในอนาคต)
- อาจจะเลิกบริหารระบบการรักษาเอง แต่เอาเงินไปซื้อประกันสุขภาพเอกชนให้ผู้ประกันตนแทน

• สรุปแล้วเราต้องเจออะไรบ้าง ?

การปรับเปลี่ยนรอบนี้ "ไม่ใช่การยกเลิกรักษาฟรี" แต่เป็นการตัดส่วนเกิน อุดรอยรั่ว เพื่อให้ระบบสุขภาพของไทยยังรอดอยู่ได้ในวันที่รัฐกระเป๋าแฟบ

สิ่งที่พวกเราต้องเตรียมใจคือ สิทธิประโยชน์บางอย่างอาจไม่ได้ใกล้มือเหมือนเดิม การเข้าถึงเทคโนโลยีแพง ๆ อาจมีเงื่อนไขเยอะขึ้น และสิ่งสำคัญที่สุดคือ เราต้องหันมารักษาดูแลสุขภาพตัวเอง ไม่ให้ป่วยง่ายๆ เพราะการ "ป้องกันไม่ให้ป่วย" ถูกกว่าการ "รักษาตอนป่วยหนัก" หลายเท่าแน่นอน