ธุรกิจโรงพยาบาล ทุ่มลงทุนเทคโนโลยี แต่เมินแก้ปัญหาพื้นฐาน รอคิวนาน-ติดเชื้อ-จ่ายยาพลาด

ธุรกิจโรงพยาบาล ทุ่มลงทุนเทคโนโลยี แต่เมินแก้ปัญหาพื้นฐาน รอคิวนาน-ติดเชื้อ-จ่ายยาพลาด

ปัจจุบันโรงพยาบาลทั่วเอเชีย รวมถึงประเทศไทย ต่างทุ่มงบประมาณระดับหลักร้อยล้านบาทเพื่อทำ Digital Transformation นำเทคโนโลยีล้ำสมัยเข้ามาใช้บริหารจัดการองค์กร แต่กลับมีคำถามตัวโตๆ ว่าทำไมปัญหาพื้นฐานคลาสสิกอย่างการรอคิวนานครึ่งค่อนวัน ความผิดพลาดในการจ่ายยา หรือแม้แต่ปัญหาการติดเชื้อในโรงพยาบาล ถึงยังเป็นโจทย์ที่แก้ไม่ตก

ประเด็นนี้ถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นหัวข้อสำคัญในงานประชุม "Hospital Management Asia (HMA) 2026" ซึ่งจัดขึ้นที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ภายใต้แนวคิด "ขับเคลื่อนความเปลี่ยนแปลง สู่ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม" (Leading Change that Delivers)

โดยมุ่งเน้นการหาทางออกให้ความท้าทายทั้งเรื่องการปรับโครงสร้างกำลังคน ความปลอดภัยของผู้ป่วย การนำ AI มาใช้ ไปจนถึงการยกระดับคุณภาพบริการและการสร้างประสบการณ์ที่ดีให้ผู้ป่วย

แม้จะมีการลงทุนไปมหาศาล แต่หลายโรงพยาบาลก็ยังคงเผชิญปัญหาพื้นฐานเหล่านี้ ทั้งความคลาดเคลื่อนทางยาที่อาจนำไปสู่การให้ยาผิด การติดเชื้อ แผลกดทับ อุบัติเหตุหกล้ม และการรอคิวที่ยาวนาน ตั้งแต่รอพบแพทย์ รอเตียง ไปจนถึงรอหมอสั่งจำหน่ายออกจากโรงพยาบาล สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวไม่อาจแก้ปัญหาได้ทั้งหมด หากไม่มีการปรับปรุงกระบวนการทำงานให้สอดคล้องกัน

การแข่งขันที่ดุเดือดระหว่างโรงพยาบาลรัฐและเอกชน กับการสร้าง Patient Experience ไร้รอยต่อ

นพ.ไพบูลย์ เอกแสงศรี นายกสมาคมโรงพยาบาลเอกชน ชี้ให้เห็นว่าธุรกิจโรงพยาบาลในปัจจุบันมีการแข่งขันที่รุนแรงมาก ไม่ใช่แค่กับต่างประเทศ แต่โรงพยาบาลรัฐและเอกชนในไทยก็ต้องแข่งขันกันเองอย่างหนักหน่วง โดยเฉพาะเมื่อโรงพยาบาลรัฐได้ยกระดับบริการขึ้นมาเทียบเคียงเอกชนได้สำเร็จ ดังนั้น ความเก่งกาจของแพทย์เพียงอย่างเดียวจึงไม่ใช่ปัจจัยชี้ขาดผู้ชนะอีกต่อไป แต่หัวใจสำคัญคือ "ประสบการณ์ผู้ป่วย" (Patient Experience) ที่ต้องทำให้สมบูรณ์แบบไร้รอยต่อตั้งแต่วินาทีที่ก้าวเข้าโรงพยาบาลจนกระทั่งกลับบ้าน

โรงพยาบาลเอกชนจึงต้องดึงเทคโนโลยีมาช่วยอุดรอยรั่วและลดจุดสะดุดในทุกขั้นตอน เช่น การใช้ระบบคัดแยกผู้ป่วย (Triage Optimization) และออกแบบเส้นทางการรักษาด้วยดิจิทัล (Digital Clinical Pathways)

เพื่อบริหารจัดการเตียงและเร่งกระบวนการจำหน่ายผู้ป่วยให้รวดเร็วขึ้น การลดความยุ่งยากเหล่านี้ถือเป็น "Winning Game" ที่จะทำให้โรงพยาบาลเอกชนยังคงรักษาฐานลูกค้าที่มีกำลังซื้อไว้ได้

พร้อมกันนี้ บุคลากรทางการแพทย์ต้องพัฒนาทักษะการตัดสินใจโดยใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ และใช้ AI เป็นเครื่องมือสนับสนุนเพื่อลดความซ้ำซ้อน แต่ที่สำคัญที่สุดคือต้องมีการตรวจสอบอย่างรัดกุมและต้องคงความเห็นอกเห็นใจแบบมนุษย์ (Human Touch) ไว้เสมอ เพราะ AI ก็อาจแปลผลหรือพลาดบริบทสำคัญบางอย่างไปได้

ข้อจำกัดทางกฎหมาย ปัญหาคอขวดที่ขวางการใช้ AI ในโรงพยาบาลเอกชน

อีกหนึ่งอุปสรรคชิ้นใหญ่ที่ขวางกั้นการพัฒนาระบบสาธารณสุขคือ "ข้อจำกัดทางกฎหมาย" ที่มักกำหนดให้เทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ๆ ถูกผูกขาดให้ทดลองใช้เฉพาะในโรงพยาบาลรัฐก่อนเท่านั้น

นายกสมาคมโรงพยาบาลเอกชนได้เสนอทางออกให้ภาครัฐเปิดทางสร้างพื้นที่ทดสอบร่วมกันระหว่างรัฐและเอกชน (Private-Public Testing Partnerships หรือ Sandbox) เพื่อให้โรงพยาบาลเอกชนสามารถนำศักยภาพที่มีมาช่วยพัฒนาเทคโนโลยีได้โดยไม่ต้องรอข้อกฎหมายฉบับเต็ม โมเดลนี้จะสร้างประโยชน์แบบวิน-วิน เพราะรัฐไม่ต้องแบกรับต้นทุนการทดสอบเพียงฝ่ายเดียว แต่สามารถใช้เอกชนเป็นฐานกระจายเทคโนโลยีได้

ตัวอย่างที่เห็นภาพชัดเจนคือ "โรคหลอดเลือดสมอง" (Stroke) ซึ่งทุกวินาทีคือชีวิต หากโรงพยาบาลเอกชนสามารถนำเครื่องมือ AI มาช่วยคัดกรองได้รวดเร็ว ผลลัพธ์จะแตกต่างกันอย่างมหาศาล ระหว่างผู้ป่วยที่รอดชีวิตกลับมาเดินได้ตามปกติ กับผู้ป่วยที่ต้องทุพพลภาพเพียงเพราะนวัตกรรมเข้าถึงได้ช้ากว่าที่ควรจะเป็น

ความท้าทายเรื่องกำลังคนและการใช้เทคโนโลยีเพื่อผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม

ความท้าทายของโรงพยาบาลไม่ได้หยุดแค่เรื่องของเทคโนโลยี แต่ยังรวมถึงโครงสร้างกำลังคนที่กำลังถึงจุดวิกฤต การทุ่มทุนซื้อเทคโนโลยีล้ำสมัยแต่ปราศจากกระบวนการทำงานที่มีประสิทธิภาพและบุคลากรที่มีทักษะ ท้ายที่สุดเทคโนโลยีเหล่านั้นก็จะกลายเป็นเพียง "ต้นทุนจม" (Sunk Cost) ที่ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม

ดังนั้น นวัตกรรมในยุคนี้ต้องมุ่งแก้ Pain Point ที่แท้จริง เช่น ความคลาดเคลื่อนทางยาซึ่งเป็นความเสี่ยงทั้งทางกฎหมายและความน่าเชื่อถือ หรือการใช้เทคโนโลยีมาลดภาระงานที่ซ้ำซ้อน ไม่ใช่กลายเป็นการเพิ่มภาระให้บุคลากรต้องมานั่งคีย์ข้อมูลมากขึ้น

บทสรุปสำคัญจากงาน HMA 2026 โดย มร.ฟาบริช เลอเกต์ กรรมการผู้จัดการบริษัท Siemens Healthineers ชี้ว่า การเปลี่ยนแปลงของระบบสาธารณสุขกำลังก้าวข้ามการสร้างนวัตกรรมเพียงเพื่อความแปลกใหม่ หัวใจสำคัญคือต้องสามารถแสดงให้เห็นถึงคุณค่าที่ชัดเจน ทั้งในด้านการรักษา ประสิทธิภาพ และความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ความสำเร็จของโรงพยาบาลในทศวรรษหน้าจึงไม่ได้วัดกันที่จำนวนหุ่นยนต์ที่ซื้อมา แต่วัดที่ความสามารถในการลดอัตราการเสียชีวิต ลดความผิดพลาด และเพิ่มความพึงพอใจของผู้ป่วยผ่านการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีอย่างชาญฉลาดนั่นเอง